Reisroute langs het rijke
verleden van de Oranjes

Treed in de voetsporen van de Oranjes. En volg de route langs steden en door regio’s in Nederland en Duitsland die van oudsher verbonden zijn met het Huis van Oranje-Nassau – een van Europa’s oudste en bekendste vorstenhuizen. Tal van plaatsen herinneren ons aan de politieke, culturele en sociale invloed die de Oranjes door de eeuwen heen hebben gehad. Wist u dat de Oranjes oorspronkelijk uit Duitsland komen? Behalve hun wortels liggen in het stamland nog altijd hun takken verspreid. Nergens komt de Duits-Nederlandse symbiose sterker tot uitdrukking dan in de familiegeschiedenis van het Huis van Oranje-Nassau.

De bakermat van de Oranje-dynastie
Het was in Dillenburg dat de eerste Willem opstond, en beslist niet “zwijgend”. Luid en duidelijk gaf hij zijn jawoord aan de gedeputeerden uit de Nederlanden, toen zij hem kwamen vragen om de revolutie tegen de Spaans-Habsburger overheersing te leiden. Onder het gebladerte van de linde hielden de heren op 14 april 1568 hun historische conferentie. De linde moest sindsdien al viermaal door een jongere loot worden vervangen, maar de stamboom van de dynastie zelf bleef ongebroken. Het is af en toen wel even op het nippertje geweest. Met de dood van de kinderloze koning-stadhouder Willem III stierf in 1702 tevens de mannelijke tak van de Dillenburgers uit. Gelukkig waren er nog de Friezen, waar de vrouwelijke tak tenminste zonen baarde. En zo kwam, met Leeuwarden, Johan Willem Friso in het vizier, de Nassau's van Diez eigenlijk; en Diez ligt op slechts een steenworp afstand van Dillenburg. De herbevestiging als het ware van het gebied van Dill en Lahn als bakermat van onze Oranjes.

Gouden Oranje-eeuw
Oranienstein heet bij Diez het slot, zoals Oranienbaum bij Dessau en Oranienburg bij Potsdam. Tot driemaal toe hadden dochters van stadhouder Frederik-Hendrik en Amalia van Solms zulk een huisvesting ten geschenke gekregen, zodra zij in het huwelijk traden met de erbij behorende lokale soeverein. De zeventiende eeuw blijkt ook voor de doorbraak van de Oranjes een gouden eeuw te zijn geweest. Er was zelfs nog een vierde dochter, die na haar trouwpartij bij Bad Kreuznach de Oranienhof mocht betrekken. Maar daarvan vinden wij nog slechts het park terug, de rest is keurig en nog niet eens zo lang geleden afgebroken. Moeder Amalia, Fredrik-Hendriks vindingrijke echtgenote (die haar 'Stedendwinger' bijna dertig jaar overleefde) werkte volgens plan. Via een uitgekiend dynastiek lotto-systeem wist zij de nieuwe machtspositie van de Nederlanden in klinkende munt om te zetten. Al haar vier huwbare dochters werden aan Duitse vorsten "teruggegeven" en het hart van de reiziger springt open wanneer hij de standplaatsen in de naamgeving herkent.

Moderne (huwelijks)banden tussen Nederland en Duitsland
Wat in de zeventiende eeuw nog binnen een en dezelfde generatie werd voltrokken, daarvoor hebben vier achtereenvolgende generaties moderne nazaten honderd jaar de tijd genomen. In 1879 zette koning Willem III Waldeck-Pyrmont op de vaderlandse kaart, door er op slot Arolsen Emma te trouwen. De vorstelijke verwanten resideren er nog steeds in volle glorie, ook al hebben ze hun staatkundige bevoegdheden moeten inruilen voor het uitsluitend beheren van hun grootgrondbezit.

Uit Emma werd Wilhelmina geboren. Zij zocht het geluk in Duitslands noorden. Bij haar huwelijk met Hendrik van Mecklenburg, in 1901 in Den Haag, werd voor het eerst gebruik gemaakt van de al jaren op stal staande gouden koets. Hendriks ouderlijk huis, het vierhonderd vertrekken tellende Schweriner slot, is heden ten dage parlementsgebouw annex museum. Wilhelmina kreeg Juliana, net als zij zelf enig kind. En evenals Wilhelmina vond ook Juliana een Duitse prins. In 1937 trouwde zij met Bernhard zu Lippe-Biesterfeld. Zijn ouderlijke behuizing, in Silezie vlak achter de Oder-Neisse-grens, is tegenwoordig een Poolse kinderkolonie. Maar Bernhards familie woont toch dichterbij: een aantal familieleden wonen in een slot midden in de stad Detmold. Van Juliana's vier dochters is de oudste de koningin. Toen Beatrix in 1966 jonkheer Claus van Amsberg huwde, hadden we enige moeite zijn woonplaats Hitzacker aan de Elbe achter de Lueneburger Heide te traceren. Geen slot, wel een riante villa met nog riantere tuin. De cirkel is met Claus trouwens mooi rond: zijn oudoom was in Mecklenburg opper-houtvester bij zijn aangetrouwde grootvader. Oftewel: de van Amsberg die de jonge Hendrik dikwijls mee op pad nam, de vrije natuur in.